وقتی وابستگی می‌کُشد: تحلیل یک رابطه سمی

مراجع: دو سال اخیر خیلی سخت شده. همسرم فکر می‌کنه ما به درد هم نمی‌خوریم و باید طلاق بگیریم. وقتی می‌پرسم چرا، می‌گه «فلان روز ده سال پیش مسخره‌ام کردی». گفتم خب اون موقع عذرخواهی کردم، مشکل چیه؟ آخرش می‌گه «حسم مونده». حس چی؟ حس بد از اون موقع‌ها. گفتم پس چرا اون موقع نگفتی؟ گفت جرأت نداشتم.

مشاور: الان که این حرف‌ها رو می‌زنه، تو چه حسی داری؟

مراجع: التماس می‌کنم، گریه می‌کنم، دست و پاش می‌افتم... ولی فایده نداره. می‌گه «احساساتم مونده». امروز هست، فردا نیست. من حتی به خاطر آرامش بچه‌مون، تا ساعت ۹ شب کار می‌کنم که کمتر تو خونه باشم و دعوا نشه.

مشاور: یه چیزی گفتی که مهمه: گفتی «به خاطر آرامش بچه». یعنی تو داری هزینهٔ این رابطه رو می‌پردازی، اما اون حتی هزینهٔ حضور رو هم نمی‌پردازه.

مراجع: دقیقاً! دیروز دوباره بحث کردیم. گفت «تو زندگی رو به اینجا رسوندی که پرونده‌بازی می‌کنی». گفتم یه پرونده رو بگو که من باز کردم. گفت نه، انگیزه برام نمونده. بعد شروع کرد به توهین: «تو چشم سفیدی که حرکت‌های من رو نمی‌بینی».

مشاور: «چشم سفید»... این جمله خیلی سنگینه. یعنی چی؟

مراجع: یعنی من شب‌ها میرم دنبالش، برمی‌گرده، با زن‌های دیگه رابطه داره، بعد به من میگه «شتر دیدی ندیدی». یعنی گرمی از من نداشته باش. شما به عنوان روانشناس بگید این چه آسیبی به یه زن می‌زنه؟

مشاور: این آسیب اسم داره: «تحقیر سیستماتیک». وقتی کسی از سر تا پا آسیب ببینه، امنیتش رو از دست بده، ثباتش رو از دست بده، و بعد بهش بگن «تو نمی‌بینی»، این یعنی شکستن واقعیت. اسم دیگه‌اش «گس‌لایتینگ» است.

مراجع: من خودم تحقیق کردم. فهمیدم طرحوارهٔ رهاشدگی و وابستگی دارم. ولی الان چی؟ من می‌دونم مشکل چیه، ولی هنوز تو این زندگی گیرم.

مشاور: آفرین که فهمیدی. اما بذار یه چیز رو روشن کنم: فهمیدن، ۵۰٪ راه حلّه. ۵۰٪ دیگه درمانه. و درمانِ اختلال شخصیت وابسته، حداقل یک تا دو سال روان‌درمانی هفتگی لازمه داره.

مراجع: هزینه‌ش چقدره؟

مشاور: صادقانه بگم؟ حداقل جلسه‌ای دو میلیون تومان. و کار هر کسی هم نیست؛ باید روان‌کاو خیلی خبره باشه.

مراجع: پس کسی نیست که بتونه کمکم کنه؟ من واقعاً حالم بده. ماه گذشته فکر می‌کردم دست به خودکشی بزنم.

مشاور: گوش کن: تو گفتی «از خشم گذشتم، از انتقام گذشتم». بذار یه سوال بپرسم: آیا اصلاً می‌شه از خشم گذشت؟

مراجع: نه... نمی‌شه.

مشاور: دقیقاً. خشم حذف نمی‌شه؛ تبدیل می‌شه. خشمی که باید بیرون بریزه، می‌ره تو. می‌شه گریه، می‌شه افسردگی، می‌شه تحقیر خود. تو داری خشم رو از خودت می‌گیری، نه از اون.

مراجع: یعنی چی؟

مشاور: یعنی تو از کودکی یاد گرفتی خشم رو قورت بدی. مثلاً مادرت تو رو ناکام می‌کرد، تو عصبانی می‌شدی، ولی وقتی واکنش نشون می‌دادی، باز هم سرکوب می‌شدی. پس یاد گرفتی: «خشم = خطر». حالا هر جا قراره خشم بروز کنه، انکارش می‌کنی. ولی خشم از بین نرفته؛ رفته تو.

مراجع: پس من پر از دردم، ولی از درد فراری‌ام؟

مشاور: آفرین. این تناقضه. پر از دردی، ولی از درد فراری. مثل معتادی که مواد می‌کشه و انتظار داره خوب بشه. معتاد کی خوب میشه؟ وقتی درد رو تحمل کنه. تو هم باید درد رو بگذرونی. فرار از درد، درد رو ده برابر می‌کنه.